WAYANG KULIT

Wayang kulit utawi ringgit wacucal menika salah satunggaling pagelaran ringgit ingkang maparaken lakon mahabharata utawi ramayana ingkang ringgitipun dipundamel saking kulit. Kulit ingkang dipundamel ringgit limrahipun ngagem kulit lembu, kebo, utawi mendha. Ringgit wacucal menika jinisipun ringgit ingkang paling dipunremeni wonten ing Tanah Jawa. Sampun boten rancu menawi sedaya tiyang Jawa mangertosi babagan ringgit wacucal menika, ananging dereng temtu sedaya menika mangertosi kepripun lampahipun damel ringgit wacucal.

......,...,Anggenipun damel ringgit wacucal menika, ngelewati mapinten-pinten lampah ingkang boten gelis. Lampah ingkang kapisan inggih menika nyawisaken bahan dhasararipun, inggih menika kulit. Kulit ingkang badhe dipundamel ringgit menika kedah dipunkerok rumiyin. Saderengipun dupunkerok, kulitipun dipunkum sewengi rumiyin. Lajeng enjingipun dipunpepe. Kulit dipun taleni wonten ing tengahipun gawangan. Wonten ing pinggiripun kulit dipunbolongi lajeng dipungelar mawi tali pangiket. Salajengipun wulu dikerok saking kulit ngangge kapak ngantos kulitipun alus. Lajeng kulit dipungosok ngangge kertas amplas ngantos alus. Menawi sampun alus, kulit menika dipunangkat saking gawangan.

Sasampunipun kulit sampun cawis, lajeng urutan ingkang angka kalih inggih menika natah kulitipun. Menawi sampun dipuncawisaken kulit ingkang badhe dipuntatah, lajeng dipunwiwiti kanthi damel salianan ringgit ingkang dipunkersani. Ringgit ingkang asli dipuntumpangaken wonten ing nginggilipun kulit lan dipuntindhihi supados ringgit aslinipun boten geser. Lajeng dipundamel corekan ingkang prelu kemawon. Menawi sampun dipuncorek, lajeng kulit menika dipuntatah pinggiripun supados trep kaliyan polanipun satemah saged dados bentuk ringgit. Prelu dipungatosaken inggih anggenipun damel ringgit menika astanipun kedah saged dipunebahaken. Pramila badhanipun ringgit menika dipuntatah piyambak. Sasampunipun badhanipun dipuntatah, lajeng dipuntatah astanipun. Asta ringgit menika dumados saking kalih perangan inggih menika lengen nginggil lan ngandhap, satemah asatanipun saged dipunebahaken kados dene asta tiyang. Caranipun nyambung lengenipun inggih menika dipundamel bolongan lajeng dipungathukaken ngagem tali. Mekaten ugi menawi badhe dipunsambung kaliyan badhanipun.
.

Lajeng, ingkang kaping tiga inggih menika nyungging. Nyungging inggih menika maringi warna wonten ing tatahan ringgit ingkang sampun dados. Saderengipun ringgit dipunsungging, langkung rumiyin ringgit menika dipunamplas malih supados alus. Sasampunipun kulit dipunamplas, lajeng ringgit menika dipunsukani warni dhasaran. Saged ngagem warni pethak, saged ugi warni kuning. Sasampunipun warni dhasar menika garing, lajeng dipunsukani warni cemeng ingkang prelu dipun cemengi, kadosta : rikma, sanggul, muka. Lajeng dipunwiwiti merni saking warni enem rumiyin lajeng warni-warni tua. Sasampunipun rampit, lajeng dipunprada utawi brom. Prada inggih menika serbuk alus ingkang warninipun emas. Menawi sampun dipunprada lanjeng ringgit dipuncawi. Cawi inggih menika hiasan garis-garis ingkang alus. Corekan cawi awujud garis alit-alit. Lajeng dipundamel drenjeman. Drenjeman inggih menika titik-titik cemeng alit ing panggenan-panggenan ingkang prelu. Sasampunipun rampit, lajeng dipunulat-ulati kangge macaki utawi ndandani muka utawi praenipun ringgit. Sasampunipun ngulat-ulati lajeng dipundus ngangge pernis.

......,..,.Ing akhiripun, ringgit ingkang sampun dipunwarni lajeng dipunwenehi gagang. Gagang ringgit limrahipun dipundamel saking kayu. Ing tengah-tengahipun ringgit dipunwenehi gagang kangge tancepan menawi wonten ing pagelaran. Astanipun ugi dipunwenehi gagang supados dhalang saged ngebahaken asta ringgit kasebat.

......,..,.Anggenipun damel ringgit pancen kedah nglewati kathah lampah, ananging sedaya menika kedah dipuntumindakaken kathi teliti supados kasil ringgit ingkang sae.
...........

Matursuwun

Referensi :

wikipedia.com

youniemnzt90.blogspot.com

ARTIKEL SENI - EKSPOSISI

Nama _: Danang Tricahyono

No ....: 06